Kijk en vergelijk (niet)

Ik ben op zoek naar een vouwfiets. Dus kijk ik naar het aanbod van diverse soorten, merken en prijzen. Wat wil ik precies uitgeven, hoe zwaar mag die fiets wegen, wat is handig qua versnellingen? Opeens vallen mij vouwfietsen op in het verkeer. Ik ben er volop mee bezig om te vergelijken. In ons dagelijks leven is dat heel praktisch. Zo kunnen we beslissen welke route we het snelste is of er achter komen wat voor ons de beste aankoop is. Als het gaat om ons eigen leerproces is vergelijken niet altijd goed. Continue reading “Kijk en vergelijk (niet)”

Vissen naar succes

Psycholoog Viktor Frankl adviseert ons voor ons levensgeluk niet te streven naar succes. Johan Cruijff lijkt het ermee eens, want “je gaat het pas zien als het door hebt”. Dat lijkt wel net zo onmogelijk als taichi-meesters zouden roepen: “Je gaat de chi voelen als je die laat stromen”. Ja tuurlijk: je hebt succes als je succes hebt.

Continue reading “Vissen naar succes”

Geluk en zelfdiscipline (5 tips)

Wat is geluk? Veel mensen associëren het met succes en roem. De Oostenrijkse psychotherapeut en hoogleraar Viktor Frankl (1905-1997), die de verschrikkingen van het concentratiekamp in de Tweede Oorlog had overleefd, ontwikkelde een andere benadering. Zijn psychotherapie is gebaseerd op de heilzame werking van betekenis geven aan je leven. Hij adviseerde zijn patiënten en studenten om juist niet te streven naar geluk of succes.

Continue reading “Geluk en zelfdiscipline (5 tips)”

Taichi en yoga (2)

Zoals ik al in mijn eerste blog over taichi en yoga https://taichi4you.wordpress.com/2017/05/12/taichi-en-yoga/ zei, worden ze in het Westen vooral gebruikt voor mentale ontspanning, en voor soepelheid van gewrichten en spieren. In deze blog bespreken we hoe anders taichi in vergelijking met yoga kijkt naar het lichaam. Continue reading “Taichi en yoga (2)”

Harmonie in beweging

In het woordenboek wordt harmonie omschreven als “in overeenstemming”, “in goede verstandhouding” en als derde betekenis “aangenaam klinkend”. In deze gevallen is harmonie een situatie waarin mensen door compromissen of afspraken goed samenwerken of muziek maken. Taichi is via de principes van zachtheid en ontspanning ook gericht op harmonie. Maar dat heeft niet met afspraken of compromissen te maken.

Continue reading “Harmonie in beweging”

Taichi en yoga

Wat is taichi nu eigenlijk? Hoe verschilt het van yoga, die andere oosterse discipline? Wat meteen opvalt, is dat taichi lang niet zo bekend is als yoga. Sterker, yoga is populairder dan ooit, terwijl taichi bij de meeste mensen vraagtekens oproept. Op het eerste gezicht zijn er overeenkomsten.

Beide komen uit Azië en bestaan heel globaal gezegd uit lichaamsoefeningen met een spirituele achtergrond. Er wordt in beide disciplines gesproken over energie – prana  (yoga) of qi (taichi) – die in het lichaam stroomt.

Maar de verschillen zijn groter. Yoga is afkomstig uit het oude India, een land met een rijkgeschakeerde spirituele traditie gericht op bevrijding uit wereldse zaken en uit je knellende plaats in het (nog steeds niet helemaal verdwenen) kastenstelsel. Van oudsher is yoga een grote, uiteenlopende verzameling methoden om je lichaam te trainen, je geest te kalmeren en uiteindelijk een te worden met de kosmos. (zie voor meer informatie http://www.medicaldaily.com/brief-history-yoga-ancient-hindu-scriptures-modern-westernized-practice-358162)

Taichi komt uit het oude China, een land met een grote gevechtskunsttraditie en stromingen als het taoïsme en confucianisme. Daar is van oudsher spiritualiteit gericht op integratie van natuur en cultuur. De wereld is in beweging, tussen yin en yang. Want alles heeft chi, energie. Spiritualiteit heeft te maken met gezondheid en in harmonie zijn met die beweging van de wereld. Taichi is wel een buitenbeentje onder de gevechtskunsten, vanwege de grote nadruk op ontspanning en zachtheid. Doordat het lange tijd alleen binnen families werd doorgegeven, was het ook in China tot ongeveer 1900 nauwelijks bekend. (Zie voor meer informatie https://en.wikipedia.org/wiki/T%27ai_chi_ch%27uan_philosophy)

Dat yoga populairder en bekender is dan taichi, is zo wel te verklaren. India ligt letterlijk dichterbij Europa. Spirituele verlichting door je te bevrijden uit wereldse zaken doet denken aan de eeuwenlange westerse kloostertraditie. De oude Indiase gedachte dat het lichaam onrein en alleen maar een tijdelijke behuizing is, past goed in het lang gekoesterde christelijke onderscheid tussen het zondige lichaam en de verheven geest.

China ligt geografisch verder weg en ook de cultuur staat verder van ons af. Wij kennen nauwelijks een traditie waarin bewegen als spirituele oefening wordt gezien. Dat chi (qi) de levenskracht is die lichaam en geest gezond houdt en in harmonie met de wereld brengt, klinkt ons nogal vreemd in de oren.

Zowel yoga als taichi worden in het westen vooral gebruikt voor mentale ontspanning, en soepelheid van gewrichten en spieren. Bij de hedendaagse yoga overheerst de asana-yoga, gericht op lichaamshoudingen. De diepere yoga-methoden van ascese, vegetarisme, klank- en ademmeditatie komen vaak niet of slechts zijdelings aan bod.
De spirituele kant van taichi kan zich gaan voordoen als je vertrouwd bent geraakt met de bewegingen. De taichi-beginners moeten die eerst onder de knie te krijgen. De ontspanning en zachtheid komen daarna. Naarmate je langer en vaker traint, kun je de energie voelen stromen, de yin en yang ervaren in de bewegingen. Nog een stap verder is: in harmonie bewegen met de ander en de wereld.

Lichaamstaal

Een paard zit vastgebonden aan een rijdende treinwagon. Het slingert door de vaart van links naar rechts om zich staande te houden. Iemand zegt tegen de eigenaar: “Wat een dierenmishandeling. Je paard houdt dit niet lang meer vol!”. De eigenaar: “Haha, welnee, hij kijkt of hij de trein links of rechts zal inhalen!” Onze eerste reactie is hier natuurlijk: schande! Dieren mogen niet lijden en verdienen een goed leven.

Maar als we dit verhaal nu eens in verband brengen met ons lichaam?

Zoals ik mijn vorige blog al vertelde (https://taichi4you.wordpress.com/2017/04/21/de-kleding-schikken-en-rechtop-zitten/) schikt het lichaam zich naar de manier waarop wij ermee omgaan. Als we niet in verbinding zijn dan verstaan wij onze lichaamstaal niet meer. Bij systematische overbelasting kan ons lichaam ontwend raken om tot rust te komen. Het blijft in een constante staat van alertheid en gespannenheid. Dat voelt soms zelfs als een “high”: de adrenaline giert door ons lijf en we lijken onvermoeibaar door te kunnen gaan. Dan interpreteren we de lichaamsignalen net zo verkeerd als de paardeneigenaar. We krijgen slaapproblemen (zie http://www.gfk.com/nl/insights/press-release/bijna-1-op-de-3-nederlanders-heeft-slaapproblemen) of uiteindelijk een burnout, zelfs jonge mensen (zie interview Nienke Thurling, ervaringdeskundige en blogger “jongburnout” http://jongburnout.nl/burnout/burnout-herstellen/waarom-ik-denk-dat-veel-jonge-mensen-een-burnout-krijgen-openhartig-interview-op-radio-gelderland).

Herstellen van burnout is een lange weg. We moeten wennen aan rust nemen. We moeten de lichaamstaal weer gaan verstaan. Dat is moeilijk. Juist voor jonge mensen, die opgroeien in een cultuur waar het steeds normaler wordt om met ons lichaam en onze geest actief en naar buiten gericht te blijven. Door de 24-uurseconomie moeten we soms overwerken en krijgen we ook buiten werktijd mail- en appberichten over het werk. In onze vrije tijd kunnen we 24/7 op het internet filmpjes, nieuws en andere dingen consumeren. Als we daar niet actief een gezonde, rustgevende gewoonte tegenover zetten, komen wij niet gauw tot rust. Dat zou een schande zijn, want niet alleen paarden verdienen een goed leven.

 

De kleding schikken en rechtop zitten

changsanfeng

Een foto van mezelf verrast me soms onaangenaam: ik zie opeens hoe opgetrokken mijn schouders zijn of hoe scheef ik sta in een taichi-houding. Oeps! Zo voelde het niet terwijl die foto van mij werd genomen. Het mentale beeld van mijn lichaamshouding komt niet altijd overeen met de feitelijke situatie.

Ons lichaam weerspiegelt vaak onze emotionele reactie of stemming. Op een gegeven moment is die emotie of stemming voorbij. Maar om uiteenlopende redenen kan het lichaam ‘blijven hangen’ in die reactie. Als we daar niet bij stilstaan en ons niet bewust worden van de lichamelijke reactie, dan gaan we er onbewust mee door. De opgetrokken schouders of  ingezakte rug gaan een eigen leven leiden. Die worden zo gewoon dat je dit niet meer opmerkt. Sterker, zo’n situatie van gespannen schouders of scheve rug voelt als normaal.

Ondertussen kost het onnodig veel energie en levert het zelfs spierpijn en krachtverlies op. “Als we hem ook maar enigszins verwaarlozen, zal de ruggengraat scheef gaan staan, buigen, in elkaar zakken en op die manier niet de kracht hebben om het lichaam te dragen”, aldus Cheng Man-ching.

Wanneer we tijdens de taichi-les uitgenodigd worden om de ruggengraat recht te houden en de schouders te ontspannen, voelt dat in eerste instantie vaak onnatuurlijk of zelfs scheef!

Niet alleen bij taichi, maar ook voor onze algemene gezondheid is het goed om de natuurlijke rechte houding aan te wennen.  In het oude China werd zo’n training van jezelf cheng ching wei tso genoemd. Letterlijk: ‘de kleding schikken en rechtop zitten’. De zorg en aandacht waarmee we dagelijks onze kleding uitkiezen, kunnen we ook besteden aan onze lichaamshouding. Dan gaan we weer vrijer ademen en steviger op onze benen staan. Laten we ons lichaam zo dragen dat het niet alleen voelt maar er ook uit ziet als goed passende kleding.

Haast u langzaam

In mijn haast heb ik mensen bijna omver gelopen omdat ik even snel iets wilde halen. Gewoon in de gang van de ene kantoorruimte naar de andere. En dan tel ik de bijna-verkeersongelukken niet eens mee. Haast levert meestal brokken op.

Als je vlug vlug iets wilt leren of doen, gaat dat bovendien ten koste van de kwaliteit. Ook bij taichi is het funest om in de kortst mogelijke tijd de bewegingen onder de knie te willen krijgen. De kans dat je je daardoor forceert en de bewegingen verkeerd aanleert, is erg groot.

In zijn boek Advanced T’ai-Chi Form Instructions legt Cheng Man-ch’ing uit dat haast tijdverspilling is. Taichi werkt langs de lijnen van geleidelijkheid. Hij vergelijkt het met water, dat zacht en vloeiend is. Die zachtheid is echter heel sterk en kan uiteindelijk alles breken. Door de constante inwerking van het water ontstaat langzaam maar zeker een geul of barst, die een boomstam of rots uitholt en wegslijt. Net zoals water hoef je bij taichi niet te forceren. Het effect van je dagelijkse oefening zal langzaam maar zeker “doorsijpelen”.

Taichi wordt vaak onderschat omdat het lijkt alsof de langzame sierlijke bewegingen makkelijk zijn te doen. Maar die leer je niet zo maar van de ene dag op de andere. Je zou kunnen afhaken.

Cheng Man-ch’ing vertelt dat hij zelf meerdere keren met taichi begonnen was om er na verloop van tijd weer mee te stoppen. Toen hij ernstig ziek werd, ging hij weer taichi doen. Hij herstelde daardoor sneller van zijn ziekte. Daarna nam hij zich heilig voor om verder te gaan met taichi en zich er definitief aan te wijden. Zijn vloeiende en kalme bewegingen (zie https://www.youtube.com/watch?v=IqLxMPIVAlo) geven voor mij weer hoezeer hij zich met geduld taichi had eigen gemaakt. Veel goede dingen komen langzaam.

PS ‘Haast u langzaam’ is de Nederlandse vertaling van festina lente, een Romeinse uitdrukking. Zie deze leuke blog voor uitleg en achtergrondinformatie over dit spreekwoord http://www.gelukvoorbeginners.nl/2013/12/12/haast-je-langzaam-en-win-tijd/